Ένας πονοκέφαλος που ξεκινά χαμηλά στον αυχένα, ανεβαίνει προς το κεφάλι και επιστρέφει κάθε φορά που περνάτε ώρες μπροστά σε οθόνη μπορεί εύκολα να δημιουργήσει το ερώτημα: αυχενικό ή ημικρανία; Η σωστή απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στο σημείο όπου πονάτε. Βρίσκεται στον τρόπο που εμφανίζεται ο πόνος, στα συνοδά συμπτώματα, στις κινήσεις που τον επηρεάζουν και στο ιστορικό σας.
Ο όρος «αυχενικό» χρησιμοποιείται συχνά για κάθε πονοκέφαλο που συνοδεύεται από πιάσιμο στον λαιμό. Όμως ο αυχένας μπορεί να είναι η βασική πηγή του πόνου, να επιβαρύνει μια ημικρανία ή απλώς να σφίγγεται ως αντίδραση στον πόνο. Γι’ αυτό χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται ή αλλάζουν χαρακτήρα.
Αυχενικό ή ημικρανία: η διαφορά δεν είναι πάντα προφανής
Ο πονοκέφαλος που συνδέεται με τον αυχένα, συχνά αποκαλούμενος αυχενογενής πονοκέφαλος, σχετίζεται με δυσλειτουργία στις αρθρώσεις, στους μυς ή στους ιστούς της αυχενικής μοίρας. Συχνά εμφανίζεται μετά από πολλές ώρες καθιστικής εργασίας, οδήγηση, κακή θέση στον ύπνο, ένταση ή παρατεταμένη χρήση κινητού.
Τυπικά, ο πόνος μπορεί να ξεκινά από τη βάση του κρανίου ή από τον αυχένα και να προχωρά προς τον κρόταφο, το μέτωπο ή πίσω από το μάτι. Συχνά είναι μονόπλευρος, χωρίς όμως να αλλάζει πλευρά σε κάθε επεισόδιο. Η στροφή του κεφαλιού, η παρατεταμένη στάση ή η πίεση σε συγκεκριμένους μυς μπορεί να τον αναπαράγουν.
Η ημικρανία είναι νευρολογική διαταραχή με διαφορετικό μηχανισμό. Ο πόνος είναι συχνά σφυγμώδης, μέτριος έως έντονος και μπορεί να επιδεινώνεται με τη σωματική δραστηριότητα. Δεν είναι απλώς ένας «δυνατός πονοκέφαλος». Συνοδεύεται συχνά από ναυτία, ευαισθησία στο φως, στους ήχους ή στις οσμές. Σε ορισμένους ανθρώπους προηγείται αύρα, όπως οπτικές διαταραχές, μούδιασμα ή δυσκολία στην ομιλία.
Η δυσκολία είναι ότι και στην ημικρανία ο αυχένας μπορεί να πονά ή να σφίγγεται πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά το επεισόδιο. Επομένως, η ύπαρξη αυχενικού πόνου δεν αποκλείει την ημικρανία.
Σημάδια που δείχνουν περισσότερο προς αυχενική επιβάρυνση
Όταν ο πονοκέφαλος σχετίζεται κυρίως με τον αυχένα, συνήθως παρατηρείτε μια ξεκάθαρη σύνδεση με τη μηχανική επιβάρυνση. Για παράδειγμα, ο πόνος εμφανίζεται μετά από πολύωρη εργασία στον υπολογιστή, χειροτερεύει όταν κρατάτε το κεφάλι γυρισμένο ή μειώνεται όταν ξεκουράζεστε και βελτιώνετε τη στάση σας.
Συχνά συνυπάρχει περιορισμός στην κίνηση του αυχένα, αίσθηση δυσκαμψίας στους ώμους, ενόχληση στη βάση του κρανίου ή πόνος που αναπαράγεται με συγκεκριμένη κίνηση. Ένα πρωινό πιάσιμο μετά τον ύπνο ή μια επιδείνωση μετά από οδήγηση δεν αποδεικνύουν από μόνα τους την αιτία, αλλά είναι χρήσιμες πληροφορίες στην αξιολόγηση.
Η μη επεμβατική φροντίδα μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχουν τέτοιες μηχανικές επιβαρύνσεις. Η αξιολόγηση της κινητικότητας της σπονδυλικής στήλης, της στάσης, της εργονομίας και των συνηθειών κίνησης επιτρέπει να εντοπιστούν παράγοντες που διατηρούν τον πόνο. Οι χειροπρακτικές προσαρμογές, όταν ενδείκνυνται και εφαρμόζονται μετά από σωστή αξιολόγηση, μπορούν να ενταχθούν σε ένα πλάνο για τη βελτίωση της λειτουργικότητας και τη μείωση της μυϊκής έντασης.
Πότε τα συμπτώματα μοιάζουν περισσότερο με ημικρανία
Στην ημικρανία, η ένταση του πόνου συχνά σας αναγκάζει να σταματήσετε τη δραστηριότητά σας και να αναζητήσετε ένα ήσυχο, σκοτεινό δωμάτιο. Η ναυτία, η φωτοφοβία και η ευαισθησία στους ήχους είναι ενδείξεις που αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή. Επίσης, η ημικρανία μπορεί να σχετίζεται με έλλειψη ύπνου, ορμονικές μεταβολές, αφυδάτωση, στρες, παράλειψη γευμάτων ή συγκεκριμένα ερεθίσματα.
Δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι τα ίδια συμπτώματα ούτε κάθε κρίση ημικρανίας την ίδια ένταση. Μερικοί νιώθουν αυχενική δυσκαμψία ως προειδοποιητικό σημάδι και θεωρούν λανθασμένα ότι ο πονοκέφαλος προέρχεται αποκλειστικά από τον αυχένα. Η διάκριση είναι ουσιαστική, επειδή η ημικρανία χρειάζεται ιατρική διάγνωση και εξατομικευμένη διαχείριση, συχνά από νευρολόγο.
Η υποστήριξη του αυχένα και η βελτίωση της στάσης μπορεί να μειώσουν έναν επιβαρυντικό παράγοντα, ειδικά όταν υπάρχει ταυτόχρονα μυοσκελετική δυσλειτουργία. Δεν πρέπει όμως να παρουσιάζονται ως θεραπεία για κάθε ημικρανία ούτε να αντικαθιστούν τον απαραίτητο ιατρικό έλεγχο.
Η αξιολόγηση ξεκινά από τις σωστές ερωτήσεις
Για να κατανοηθεί καλύτερα το μοτίβο του πόνου, βοηθά να κρατήσετε για λίγες εβδομάδες ένα απλό ημερολόγιο. Σημειώστε πότε ξεκίνησε το επεισόδιο, πόση ώρα κράτησε, πού εντοπίστηκε, τι κάνατε πριν εμφανιστεί και αν υπήρχαν ναυτία, ευαισθησία στο φως ή διαταραχές όρασης. Καταγράψτε επίσης αν ο πόνος άλλαζε με την κίνηση του αυχένα ή με τη διόρθωση της στάσης.
Στην κλινική αξιολόγηση εξετάζονται η κινητικότητα του αυχένα, η στάση κεφαλιού και ώμων, η λειτουργία της θωρακικής μοίρας, η μυϊκή ένταση και οι καθημερινές επιβαρύνσεις. Η εργονομία της θέσης εργασίας έχει συχνά μεγαλύτερη επίδραση από όσο φανταζόμαστε. Μια οθόνη πολύ χαμηλά, ένα κινητό μόνιμα στο ύψος της κοιλιάς ή η απουσία μικρών διαλειμμάτων μπορεί να συντηρούν την επιβάρυνση καθημερινά.
Η καλύτερη προσέγγιση δεν είναι να κυνηγάτε μόνο το επόμενο επεισόδιο. Είναι να αναζητήσετε τι το πυροδοτεί και τι το διατηρεί. Μερικές φορές η λύση είναι κυρίως μυοσκελετική αποκατάσταση και αλλαγή συνηθειών. Άλλες φορές χρειάζεται νευρολογική εκτίμηση ή συνδυασμός διαφορετικών ειδικοτήτων.
Πρακτικές κινήσεις που προστατεύουν τον αυχένα
Δεν υπάρχει μία άσκηση που ταιριάζει σε όλους. Ωστόσο, η ήπια και τακτική κίνηση είναι συνήθως πιο ωφέλιμη από την πλήρη ακινησία. Κάντε σύντομα διαλείμματα από την οθόνη, αλλάξτε θέση συχνά και κρατήστε την οθόνη περίπου στο ύψος των ματιών. Αν εργάζεστε με φορητό υπολογιστή, ένα εξωτερικό πληκτρολόγιο και μια υπερυψωμένη οθόνη μπορούν να περιορίσουν το συνεχές σκύψιμο.
Η καθημερινή φυσική δραστηριότητα, η επαρκής ενυδάτωση, ο σταθερός ύπνος και η διαχείριση του στρες είναι εξίσου σημαντικά. Το στρες δεν σημαίνει ότι ο πόνος «είναι στο μυαλό σας». Μπορεί όμως να αυξήσει τη μυϊκή ένταση, να επηρεάσει τον ύπνο και να κάνει το νευρικό σύστημα πιο ευαίσθητο στον πόνο.
Αποφύγετε τις απότομες, επιθετικές κινήσεις και τις αυθαίρετες ασκήσεις από το διαδίκτυο όταν ο πόνος είναι έντονος, καινούριος ή συνοδεύεται από νευρολογικά συμπτώματα. Το κατάλληλο πρόγραμμα χρειάζεται να προσαρμόζεται στο δικό σας ιστορικό, στη φυσική σας κατάσταση και στην αιτία του προβλήματος.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση
Ορισμένοι πονοκέφαλοι δεν πρέπει να αποδίδονται στον αυχένα ή στο στρες χωρίς έλεγχο. Ζητήστε άμεση ιατρική βοήθεια όταν εμφανίζεται:
- ξαφνικός, εξαιρετικά έντονος πονοκέφαλος που κορυφώνεται γρήγορα
- πονοκέφαλος μετά από τραυματισμό στο κεφάλι ή στον αυχένα
- αδυναμία, μούδιασμα, δυσκολία στην ομιλία, σύγχυση ή λιποθυμία
- πυρετός, έντονη δυσκαμψία στον αυχένα ή ανεξήγητος εμετός
- νέα ή σαφώς διαφορετική κεφαλαλγία, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 50 ετών
Ιατρική εκτίμηση χρειάζεται επίσης όταν οι πονοκέφαλοι γίνονται συχνότεροι, αλλάζουν χαρακτήρα ή δεν ελέγχονται με το πλάνο που ακολουθείτε. Η ασφάλεια προηγείται πάντα από κάθε προσπάθεια ανακούφισης.
Στην Painfree4u, η προσέγγιση ξεκινά από την ακρόαση και τη σωστή αξιολόγηση του τρόπου που κινείστε, εργάζεστε και επιβαρύνεστε. Αν ο πόνος σας φαίνεται να συνδέεται με τον αυχένα, μια εξατομικευμένη εκτίμηση μπορεί να δείξει ποια βήματα έχουν πραγματική αξία για εσάς. Και όταν τα στοιχεία δείχνουν ότι απαιτείται ιατρική ή νευρολογική διερεύνηση, η σωστή κατεύθυνση είναι μέρος της υπεύθυνης φροντίδας.
Ο πόνος στο κεφάλι δεν χρειάζεται να γίνει η μόνιμη συνήθεια της εβδομάδας σας. Παρατηρήστε το μοτίβο του, μην αγνοείτε τα προειδοποιητικά σημάδια και δώστε στον αυχένα σας τη φροντίδα που χρειάζεται για να κινείται καλύτερα κάθε μέρα.